Üretim sistemleri ve bir üretim sistemi olarak uzaktan eğitim

Üretim Sistemleri

Üretim, bir örgütün temel fonksiyonudur. Üretim faaliyetleri yoluyla elde edilen çıktılar ne kadar fazla olursa GSMH (Gayri Safi Milli Hasıla, bir ülkede bir yıl içinde üretilen mal ve hizmet miktarının değeri) yoluyla  ülkenin refah düzeyi de o kadar artacaktır.

Mal veya hizmet üretmek için bir araya getirilmiş insan, makine, malzeme, bilgi gibi unsurların oluşturduğu yapıya üretim sistemi denilmektedir. Sistem çalışmalarında sistem ve çevresinin ya da sistem sınırının tanımlanması  önemli bir konudur çünkü yönetimin denetimi altındaki unsurlar sistemin içinde, denetimi altında olmayanlar sistemin dışında (çevresinde) yer almaktadır.

Üretim sistemlerinin yapısı ve özellikleri

Üretim sistemlerinin yapısı da genel sistem yapısı gibi girdi, dönüşüm süreci ve çıktı şeklindedir. Girdiler, yani üretim faktörleri (doğal kaynaklar, sermaye, emek, girişimci, teknoloji vs.) sisteme dışarıdan alınan unsurlardır. Çevresel girdiler ve pazar girdileri genellikle enformasyon ağırlıklıdır. Mal ve hizmet üretimi için gerekli olan temel girdilerdir.
Dönüşüm süreci, girdileri amaca uygun şekilde çıktılara dönüştürmeye yönelik işlemlerdir.
Üretim sisteminin çıktıları doğrudan ve dolaylı olmak üzere ikiye ayrılır. Doğrudan çıktılar sistem için daha önemlidir çünkü işletmenin varlığını sürdürmesi için bu çıktılara ihtiyacı vardır. Dolaylı çıktılar ise genellikle önemsenmemektedir.

Bir Üretim Sistemi Modeli

Bir üretim sistemi olarak uzaktan eğitim

Eğitim bir hizmet üretimidir. Üretim yapmak üzere kurulmuş işletmelerin yönetimlerinin önemli bir boyutunu üretim faaliyetlerinin planlanması, örgütlenmesi, yürütülmesi ve denetimi oluşturur. Üretim yönetimi olarak adlandırılan bu faaliyetler genel olarak;

 

- Tasarım ve Kuruluş

- İşletim

 

olmak üzere ikiye ayrılır. Üretim yönetimi kaynağını bilimsel yöntemden almaktadır. Aşağıda uzaktan eğitim yönetiminde karar problemlerine üretim yönetimi faaliyetleri açısından bakılarak bir takım sorulara cevap aranmıştır.

 

Uzaktan Eğitim Yönetiminde Tasarım ve Kuruluş

Karar Problemi	Bir uzaktan eğitim sistemi açısından cevabı aranan sorular
Ürün tasarımı ve geliştirilmesi	Sistemde kime yönelik hangi bölüm/programlar/eğitimler yer alacak?
Tesis yeri belirlenmesi	Sistem için oluşturulacak teknolojik alt yapı nerede kurulacak? Kampüs ortamı içinde mi yoksa çevrimiçi/çevrimdışı eğitim hizmeti veren özel bir firma ile mi anlaşılacak?
Proses tasarımı ve yerleşim düzenlemesi	Eğitimler için hangi öğretim yöntemleri kullanılacak? Eğitimler hangi ortamlarda (basılı materyal, mobil uygulama, video, TV, radyo programı, CD, DVD şeklinde vs.) sunulacak?  Hnagi eğitimin hangi ortamda sunulması daha uygundur? Sistemdeki programlar/eğitimler çevrimiçi mi verilecek? Hedef kitlemiz bu ortamları kullanabilecek yeterlilikte mi? Hedef kitlemizde bu ortamları kullanacak donanımlar mevcut mu? Bu donanımları kendilerine biz mi vereceğiz onların mı temin etmesini isteyeceğiz?
Kapasite belirlenmesi	Üretim, yönetim ve yürütme işlemleri için yeterli fiziksel kaynaklarımız (bina, sınıf, bilgisayar, laboratuvar, sanal sınıf vs.) var mı? Sistemi düzgün bir şekilde yürütebilmek için akademik/idari/destek anlamında mevcut personelimiz hariç asgari kaç kişiye ihtiyacımız var?
İş tasarım ve ölçümü	Bu sistemi kullanacak olan akademik/idari çalışanlara/çalışacaklara veya öğrenenlere sistemin kullanımı hakkında eğitimler verilecek mi? Bu eğitimler ne kadar sürecek, bunun için bir planlama yapılacak mı?

Uzaktan Eğitim Yönetiminde İşletim

Karar Problemi	Bir uzaktan eğitim sistemi açısından cevabı aranan sorular
Talep tahmini	Bölgesel/ulusal veya mesleki anlamda hangi eğitimlere/programlara ihtiyacımız var? veya hedef kitlemiz tarafından daha çok hangi konularda eğitimler talep ediliyor?
Üretim planlaması	İlk başta sistemde kaç program/eğitim olacak? Hangi programı/eğitimi ne zaman açacağız? Bu programlara kaçar kişilik kontenjan ayıracağız?
Stok kontrolü	Eğitimlerle ilgili hangi eğitsel mateyalleri (radio yayını, video, TV yayını, basılı materyaller, CD, DVD, mobil uygulamalar vs.) tasarlıyacağız/üreteceğiz?
Kalite kontrolü	Hedef kitlemiz bu materyalleri kullanabilecek mi? veya bu materyallerle eğitim almak istiyor mu? Veya bu materyallerle sunulan eğitimi alabilecek yeterlikte mi?
Bakım planlaması	Sistemi kullananların sistemi kullanırken yaşayabilecekleri sorunlar nasıl giderilecek? Eğitimler sırasında kullanıcılara eğitsel, teknik, yönetsel veya sosyal destek verilecek mi? Bu sorunların giderilmesi amacıyla sistem için bir araştırma geliştirme ekibi kurulacak mı?

Kaynak:
Ali Ekrem ÖZKUL ders notları, 2015, Anadolu Üniversitesi, Uzaktan Eğitim Anabilim Dalı

Uzaktan eğitim öğrenme çıktıları açısından etkili mi etkisiz mi?

 

Uzaktan eğitimin öğrenme çıktıları açısından etkili olup olmadığını bilimsel yöntemle açıklamaya çalışalım.

Problem: Uzaktan eğitim öğrenme çıktıları açısından etkili/etkisiz mi?

Araştırma: Öğrencilerin teknoloji yardımıyla öğrenmesi ile teknoloji yardımı olmadan öğrenmesi arasında farklılıkların belirlenmesi, diğer bir ifade ile teknoloji ile öğrenmenin öğrencilerin öğrenme çıktıları üzerindeki etkisi araştırılmaktadır.

Hipotez:

-          Teknolojiyi bir sonuç olarak mı yoksa bir çözüm olarak mı düşünüyoruz?
-          Teknoloji kullanarak bir öneri mi sunduğumuzu zannediyoruz?
-          Geliştirmek istediğimiz faaliyetleri ve süreçleri tanımladık mı ve teknolojinin bunları nasıl kolaylaştırdığına baktık mı?
-          Teknoloji ile aynı şeyleri mi yapıyoruz yoksa teknolojinin benzersiz yeteneklerini avantaj olarak alıp faaliyetlerimizi ona göre mi tekrar tasarlıyoruz?

Deney:

Öğrenme çıktılarına etki eden faktörler (motivasyon, olanaklar, aktif bir süreç, diğerleri ile etkileşim, gerçek yaşamı öğrenmeye dönüştürme yeteneği) incelenerek bu faktörlerin teknolojiden nasıl etkilendiği tartışılmıştır.

Uzaktan eğitim alanında uzman kişilere yukarıdaki sorular yöneltilmiştir.

Analiz:

-          Teknolojiyi bir sonuç olarak mı yoksa bir çözüm olarak mı düşünüyoruz?

Pedagojik yaklaşımı değiştirmeden sadece teknoloji kullanarak öğrenme çıktıları üzerinde değişim oluşturmak mümkün değildir.

-          Teknoloji kullanarak bir öneri mi sunduğumuzu zannediyoruz?

Araştırma sonuçlarına göre öğrenciler kişisel hayatlarında teknolojiyi tercih ederken, öğrenirken çevrimiçi içerik yerine insanlarla iletişim kurmayı tercih etmektedir. Bir çok kurumda yüz yüze ve çevrimiçi iletişim eş zamanlı yapılmaktadır.

-          Geliştirmek istediğimiz faaliyetleri ve süreçleri tanımladık mı ve teknolojinin bunları nasıl kolaylaştırdığına baktık mı?

Öğrenciler etkileşim yoluyla öğrenir. Etkileşim yüz yüze değil çevrimiçi yapıldığında daha geniş bir zamanda daha çok insanla oluşmaktadır. Diğer yandan teknoloji öğrenme olanaklarını daha kolay erişilebilir ve çalışan öğrenciler için esnek yapmaktadır.

-          Teknoloji ile aynı şeyleri mi yapıyoruz yoksa teknolojinin benzersiz yeteneklerini avantaj olarak alıp faaliyetlerimizi ona göre mi tekrar tasarlıyoruz?

Teknoloji öğrencilere ders notlarına bakarken dersle ilgili yayınlar izlemelerine olanak sağlar. Teknoloji ile daha fazla veri toplamak yerine mevcut verileri görselleştirmek için kullanmalıyız.

Sonuç:

Uzaktan eğitimin öğrenme çıktıları üzerinde etkili olup olmadığı sorunun nasıl sorulduğuna bağlı olarak değişmektedir.

Kaynak:

Oblinger, D. G., & Hawkins, B. L. (2006). The myth about No Significant Difference. Educause Review, 14-15. https://net.educause.edu/ir/library/pdf/erm0667.pdf 

MOOCs (Massive Open Online Course): Tam olarak nedir?

 

 

MOOC'un açılımı "kitlesel açık çevrimiçi ders" şeklindedir. Bu dersler üniversiteler veya bireyler tarafından oluşturulan çevrimiçi uzaktan eğitim dersleridir. Genellikle kayıt olan herkese açıktır. Bir derse binlerce kişi katılabilir. Bu yöntemle herhangi bir konu çalışmak mümkündür ve dünya çapında onlarca üniversite MOOC'u önermektedir. Herhangi bir konuda eğitim almak isteyen kişilerin tek başlarına öğrenmelerine olanak tanır ya da bazen kişinin örgün olarak almak zorunda olduğu bir ders bu sistemle alınarak kurumunu tarafından kabul edilebilmektedir.

 

Açık Öğretim imkanı

 

MOOC, öğrencilere geleneksel üniversite derslerinin yarattığı kısıtlamalarından ayrı olarak bir konuda derinlemesine çalışma imkanı vermektedir. Öğrenciler dünyanın herhangi bir yerinde olabilir, kaynakların tamamı çevrimiçi elde edilebilmektedir ve bunları elde etmek bir ön koşul gerektirmemektedir. Öğrenciler kendi hızlarında kolaylıkla dersleri takip edebilir ve geri kalan zamanı kendilerine ayırabilirler. Ancak, bir çok MOOC dersinde zaman sınırlaması vardır. Bu tip dersler daha önce almış olun ya da olmayın herkese açıktır.

 

Değerlendirme esnekliği

 

MOOC genellikle bitmek tükenmeyen bir değerlendirme içindedir. Genellikle haftalık çevrimiçi küçük sınavlar şeklinde veya kendi akranları tarafından değerlendirme şeklindedir. Yüz yüze dersler ve seminerler yerine sınıf ortamı önceden videoya çekilerek öğrenme ortamına aktarılmıştır. Öğrenci bu materyallere istediği zaman istediği yerde ulaşabilir. Baştan savma ders notları tutmak yerine öğrenci dersleri tekrar tekrar izleyebilir.

 

Daha düşük ders ücreti

 

Geleneksel üniversite derslerinden farklı olarak MOOC'ların çoğu ücretsizdir. MOOC ile ilgili öğrencilerin yaşadığı en büyük sıkıntılardan biri akredite yapılabilecek nadir derslerin olması. Programı tamamlayan bir öğrenci herhangi bir derece ile ödüllendirilmez. Bazı dersler sertifika almak için önerilebilir böylece dersin aldığına dair bir kanıt oluşturulmuş olur.

 

İnformal çalışmalar

 

Bir MOOC'u tamamladıktan sonra bu dersin kredisini saydırmak genelde mümkün değil, çünkü MOOC'lar formal bir eğitimden çok zaten  var olan bilgiyi geliştirmeye yönelik hizmet vermektedir. Ancak Amerika'daki bazı üniversiteler MOOC ile alınan dersleri öğrencilerin kredilerine saymak için çalışmalar yürütmektedir.

 

Öğrenci Bağlantısı

 

Eğitim olanaklarına uzaksanız birçok çevrimiçi çalışma ortamı mevcut. Geleneksel üniversiteler gibi MOOC öğrencileri diğer öğrencilerle tartışma ortamlarına (forumlar, mesaj panoları yoluyla) katılabilir.

MOOC dünyanın en ünlü üniversitelerinden veya alanında uzman ünlü akademisyenlerden ders almanın en ucuz ve mükemmel yolu hem de evden ayrılmadan.

 

 

Kaynak:

http://www.distancelearningportal.com/articles/401/moocs-what-exactly-are-they.html

Geleneksel sınıflar ve e-sınıf ortamında iletişim kanalı

Geleneksel sınıflarda ve e-sınıf ortamında kaynak (öğretici) ve alıcılar (öğrenenler) arasındaki iletişim kanalının mesaj ve geri bildirim açısından karşılaştırılması aşağıdaki tabloda sunulmuştur.

Geleneksel Sınıflarda iletişim	e-Sınıf ortamında iletişim
Öğrenenler ve öğretici, birbirleri ile daha çok sınıf ortamında iletişim kurmaktadır.	Öğrenenler ve öğretici, e-posta, web tabanlı forum, duyuru panosu, eş zamanlı iletişim araçlarını (Skype, sohbet vs.) kullanarak iletişim kurmaktadır.
Grup çalışmaları oluşturulabilir, öğretmen grup ile sadece sınıfta iletişim kurabilir.	Öğretici istediği grup ile istediği zaman sözlü ya da yazılı iletişim kurabilir ya da iletişim kurmadan onların çalışmalarını izleyebilir.
Öğrenenler ürettiklerini diğer öğrencilerle paylaşma imkânı bulamayabilir.	Öğrenenler dersin web sayfalarını oluşturup bu sayfaların adreslerini diğer öğrencilerle paylaşarak ürettiklerini diğer öğrencilerle paylaşma imkânına sahiptir.
Öğrenenler derste devamsızlık yaptıklarında dersin devamı ile ilgili bağlantı sorunu yaşayabilir. Öğrenenlerin dersin tekrarını izleme şansları yoktur.	Öğrenenler öğrenme Yönetim Sistemindeki içerikleri takip ederek ve çeşitli modülleri (takvim, gruplar, wiki vs.) kullanarak ders ile bağlantılarını koparmazlar. Öğrenenler istedikleri zaman dersin tekrarını izleyebilirler.
Öğretici öğrenenleri ancak sınav dönemlerinde değerlendirebilir, onlardan sınıf ortamında aldığı geribildirimleri saklayamaz.	Hangi öğrenenin derse ne kadar katıldığı, hangi sorulara cevap verdiği gibi kayıtlar tutulduğu için öğretici için geribildirim almak kolaylaşır. Sınav dönemi dışında da öğrencilerin gelişimlerini değerlendirebilir.

 

 

Ters-Yüz Edilmiş Sınıf Modeli (Flipped Classroom Model)

Öğretmen merkezli öğretme, öğrenci merkezli öğrenme yaklaşımıdır. Geleneksel sınıf modelinde öğrenciler dersten önce derste kullanılacak materyalleri gözden geçirirler. Öğretmen dersi anlatır. Ders sonrasında öğrenciler verilen ödevleri yaparlar.
Ters-yüz edilmiş sınıf modelinde ise öğrenciler ders öncesi, sınıf faaliyetlerine katılmak için hazırlanırlar. Daha sonra derse katılarak önemli kavramları uygulayarak geri bildirim alırlar. Ders sonrasında anladıklarını tekrar gözden geçirerek öğrenmelerini genişletirler. Ters-yüz edilmiş sınıf modeli öğrencinin öğrenmesini (learning) öğretimin (teaching) merkezinde tutar.

Ters-yüz edilmiş sınıf modelinin faydaları şu şekilde özetlenebilir;

- Öğrenciler daha derinlemesine öğrenir.

- Öğrenciler öğrenmede daha aktif katılımcıdır.

- Etkileşim artar ve öğrencilerin biri diğerinden öğrenir.

- Hem eğiticiler hem de öğrenciler daha fazla geri bildirim alır.

 

 Geleneksel Sınıf Modeli

Ters-Yüz Edilmiş Sınıf Modeli

 Kaynak: http://ctl.utexas.edu/teaching/flipping-a-class 

Bazı Temel Kavramlar

Eğitim
Bir birey tarafından belirli konularda görülen öğrenim sonucu kazanılan veya bir şeyin anlaşılmasını sağlayan yaşam dersleri ile elde edilen tecrübeler sonucu kazanılan bilgi zenginliğidir [1].

Yönetim
İnsanları ortak amaç ve değerler etrafında birleştirerek performanslarını yükseltmek ve yeterli hale getirmek amacıyla oluşturulan örgütleyici eylemler ve bu eylemleri yürüten araçlardır [2].

Yönetici
Bir grup insanın çalışmalarını planlamak ve yönetmekten sorumlu, onların yaptığı işi izleyen, gerektiğinde düzenleyici önlemler alan kişidir [3].

Sistem
Ortak bir bütünü oluşturan, birbiri ile etkileşimli,  birbiriyle ilişkili veya bağımsız öğelerin bir araya gelmesi veya bu öğelerin oluşturduğu bir grupta düzenli veya eşgüdümlü parçaların, olayların, içeriklerin vs. bir araya toplanmasıdır [4].

Bilimsel Yöntem
Belli bir amaca erişmek için belli bir düzene göre, bilimsel ilkelere bağlı olarak, belli etkinlikleri önceden belirleyen kurallar bütünüdür, aynı zamanda problemi belirleme, veri toplama ve hipotezleri test etmek için kullanılan sistematik bir yoldur [5].

Kaynaklar:

[1] http://www.businessdictionary.com/definition/education.html#ixzz3SqnWaCmT Ziyaret Tarihi: 26.02.2015

[2] Özden, Y. (2002). Eğitimde yeni değerler. Ankara: PegemA Yayıncılık. http://www.pegem.net/dosyalar/dokuman/16112007115837E%C4%9Fitimde%20Yeni%20De%C4%9Ferler.pdf Ziyaret Tarihi: 26.02.2015

[3]http://management.about.com/od/policiesandprocedures/g/manager1.htm Ziyaret Tarihi: 26.02.2015

[4] http://www.thefreedictionary.com/system Ziyaret Tarihi: 26.02.2015

[5] Demirbaş, M. (2014). Bilimsel Araştırma ve Özellikleri. Mustafa Metin (Ed.), Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri (s. 3-19). Ankara: PEGEM AKADEMİ